Βασίλης Αθανασίου

Ένας Χαλκιδικιώτης Αγωνιστής του 1821

Από τις κορυφαίες φυσιογνωμίες αξιωματικών της Επανάστασης του 1821, ο Βασίλης Αθανασίου αποτελεί καύχημα της Χαλκιδικής στη συνεισφορά της στον αγώνα της Ανεξαρτησίας, μαζί με ένα ικανό αριθμό αγωνιστών, οι οποίοι μετά την επανάσταση της Χαλκιδικής κατέφυγαν στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Γεννημένος στο χωριό Ριζά της Χαλκιδικής ο Αθανασίου βρέθηκε από το 1812 στη Βλαχιά υπηρετώντας στις στρατιωτικές φρουρές της ηγεμονίας, την οποία – μαζί με εκείνη της Μολδαβίας – επέλεξε η Φιλική Εταιρεία, για να ξεκινήσει η Επανάσταση.

Όταν ο Αλέξανδρος Υψηλάντης συγκρότησε το επαναστατικό στράτευμα στις παραδουνάβιες ηγεμονίες, ο Αθανασίου τέθηκε επικεφαλής μικρής ομάδας στρατιωτών υπό τις οδηγίες του Γεωργάκη Ολυμπίου και πολέμησε τους Οθωμανούς σε όλες τις μάχες (Ρους-ντε-Βέντε, Δραγατσάνι, Σέκου).

Μετά την ατυχή κατάληξη του επαναστατικού αγώνα στις ηγεμονίες κατέφυγε στο ρωσικό έδαφος, όπου για χρόνια εμποδίστηκε, ώστε να μεταβεί έγκαιρα στην επαναστατημένη Ελλάδα.

Από διασωθέντα έγγραφα του αγωνιστή συνάγεται ότι ο Αθανασίου βρισκόταν στην Ελλάδα ήδη από το 1825 και συμμετείχε ως λοχαγός του ιππικού στις πολεμικές επιχειρήσεις του τακτικού στρατού του συνταγματάρχη Φαβιέρου στην Στερεά Ελλάδα.

Σύντομα, όμως, επέλεξε να ενταχθεί στο άτακτο ιππικό σώμα του Χατζημιχάλη Νταλιάνη, το οποίο συνόδευσε (1826) τον αρχιστράτηγο Καραϊσκάκη στην εκστρατεία του στη Ρούμελη. Έλαβε μέρος στην περίλαμπρη μάχη της Αράχωβας, όπου ο στρατός του Μουσταφά-μπεη αποδεκατίστηκε στον Παρνασσό, και στις μάχες Δόμβραινας, Τουρκοχωρίου και Διστόμου. Μεγάλη γενναιότητα επέδειξε στις πολεμικές επιχειρήσεις της Αθήνας εναντίον του Κιουταχή, ο οποίος πολιορκούσε την Ακρόπολη με στράτευμα 10.000 ανδρών.

Η αναζωπύρωση του επαναστατικού αγώνα στην Κρήτη οδήγησε τον Αθανασίου το 1828 στην Κρήτη μαζί με το ιππικό σώμα του Χατζημιχάλη. Εκεί πολέμησε ως πρώτος αξιωματικός σε μία από τις φονικότερες μάχες της Επανάστασης, τη μάχη του Φραγκοκαστέλλου, όπου ο γενναίος Χατζημιχάλης έχασε τη ζωή του με τους περισσότερους άνδρες του ιππικού σώματος.

Το επόμενο έτος το Κρητικό Συμβούλιο του ανέθεσε την σύσταση και την αρχηγία νέου ιππικού σώματος, το οποίο ως το 1830 πέτυχε τον εγκλεισμό των Οθωμανών στα φρούρια των πόλεων της Μεγαλονήσου.

Όταν οι Μεγάλες Δυνάμεις απέκλεισαν την Κρήτη από τα όρια του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους, ο Αθανασίου επέστρεψε στην Πελοπόννησο. Εκεί συνδέθηκε με τον στρατηγό Μακρυγιάννη, με τον οποίο είχαν πολεμήσει μαζί στην Αθήνα, και οποίος τον στεφάνωσε.

Μετά την διάλυση των ατάκτων στρατευμάτων ο Βασίλης Αθανασίου έχοντας το βαθμό του ταγματάρχη ιππικού και την συμπαράσταση του Μακρυγιάννη διορίστηκε στο νεοσύστατο σώμα της Χωροφυλακής ως ένα από τα ανώτερα στελέχη της (1833). Η παρουσία του στο Σώμα αυτό συνέβαλε στην πάταξη της ληστείας στην περιοχή της Στερεάς Ελλάδας και έδωσε δείγματα τιμιότητας, όπως μαρτυρούν απόρρητες εκθέσεις της εποχής.

Το 1833 ο Βασίλης Αθανασίου τιμήθηκε για την προσφορά του στον αγώνα της Επανάστασης με τη μετάταξή του στη Βασιλική Φάλαγγα και προικοδοτήθηκε με εθνικές γαίες στο Νομό Φθιώτιδας.

Ο Χαλκιδικιώτης αγωνιστής απέθανε το 1839, ενώ υπηρετούσε στην Οροφυλακή της Φθιώτιδας. Άφησε στη ζωή τρία ανήλικα τέκνα και σε εκκρεμότητα την απελευθέρωση του Ελληνισμού της Μακεδονίας, την οποία σχεδίαζαν από κοινού με τον Μακρυγιάννη και άλλους συνδέσμους στη Χαλκιδική.

Ο Βασίλης Αθανασίου είναι από εκείνους τους Χαλκιδικιώτες, οι οποίοι όπου κι αν βρέθηκαν διακρίθηκαν για το πάθος της ελευθερίας. Υπήρξε από τους πρώτους που ξεκίνησαν τον αγώνα της ελευθερίας και τον τελείωσε με τους τελευταίους (Κρήτη 1830). Τραυματίστηκε τρείς φορές στις πολεμικές επιχειρήσεις με τον εχθρό, στη Δόμβραινα Βοιωτίας, στην Αθήνα και στο Φραγκοκάστελλο Χανίων.

Θεωρείται από τους καλύτερους και γενναίους ιππείς, που διέθετε ο επαναστατικός στρατός επί μια δεκαετία και γι’ αυτό υπολόγιζαν στην αξιοσύνη και ευτολμία του. Την παλικαριά και το ήθος του δεν παρέλειψε να σκιαγραφήσει ο Μακρυγιάννης στα Απομνημονεύματά του γράφοντας τα εξής:
«Όρκισα εγώ (για την απελευθέρωση της Μακεδονίας) και τον Βασίλη Αθανασίου. Ήταν αρχηγός της καβαλλαρίας στην Κρήτη και ήρθε στο Άργος και τον στεφάνωσα. Ήταν κι αυτός Μακεδόνας […] Πολλά τίμιος άνθρωπος και γενναίος».

Του Κωνσταντίνου Χιούτη, εκπαιδευτικού – ερευνητή.

 

© Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής - Διοικητήριο, 63100 Πολύγυρος                                                   Σχεδιασμός - Ανάπτυξη: Mundo GR.